یکی از رایجترین پرسشهایی که والدین از معلمان زبان میپرسند این است:
«فرزندم تقریباً همه چیز را متوجه میشود، به سؤالها پاسخ میدهد و حتی انگلیسی صحبت میکند؛ اما وقتی یک کلمه را میبیند، نمیتواند آن را بخواند. آیا این طبیعی است؟»
پاسخ کوتاه این است: بله، کاملاً طبیعی است.
در واقع، در بسیاری از کودکان، مهارتهای شنیدن و صحبت کردن زودتر از مهارت خواندن و نوشتن رشد میکنند. این روند نهتنها غیرعادی نیست، بلکه با شیوه طبیعی یادگیری زبان نیز همخوانی دارد.
اگر به روند یادگیری زبان مادری نگاه کنیم، متوجه میشویم که هیچ کودکی ابتدا خواندن را یاد نمیگیرد.
کودک ابتدا ماهها و حتی سالها به صحبتهای اطرافیان گوش میدهد. سپس کمکم واژهها را میفهمد، بعد شروع به صحبت کردن میکند و تنها زمانی که به مدرسه میرود، خواندن و نوشتن را میآموزد.
در یادگیری زبان دوم نیز همین اتفاق رخ میدهد.
به همین دلیل ممکن است کودکی بتواند به سؤال "What's your name?" پاسخ دهد یا رنگها، حیوانات و اعضای بدن را به انگلیسی نام ببرد، اما هنوز نتواند واژه elephant یا yellow را بخواند.
این موضوع به معنای ضعف کودک نیست؛ بلکه نشان میدهد مهارتهای مختلف زبان، مسیرهای رشدی متفاوتی دارند.
پس چرا بعضی کودکان میتوانند صحبت کنند اما نمیتوانند بخوانند؟
زیرا صحبت کردن و خواندن دو مهارت کاملاً متفاوت هستند.
برای صحبت کردن، کودک کافی است صداها و واژههایی را که بارها شنیده است در حافظه خود ذخیره کند و هنگام نیاز از آنها استفاده کند.
اما برای خواندن، مغز باید مهارت دیگری را نیز یاد بگیرد؛ یعنی ارتباط میان حروف و صداها.
به عنوان مثال، کودک باید بداند که حروف c-a-t کنار هم صدای /kæt/ را میسازند.
این توانایی به صورت طبیعی به وجود نمیآید و نیازمند آموزش هدفمند است.
اینجاست که Phonics اهمیت پیدا میکند.
Phonics روشی است که به کودکان کمک میکند رابطه میان حروف و صداها را کشف کنند. به جای اینکه هر کلمه را حفظ کنند، یاد میگیرند چگونه کلمات جدید را رمزگشایی و بخوانند.
برای مثال، وقتی کودک صداهای /s/، /a/ و /t/ را میشناسد، میتواند واژه sat را بدون اینکه قبلاً آن را دیده باشد، بخواند.
این مهارت، پایه اصلی خواندن مستقل است.
نه لزوماً.
کودک ابتدا باید با زبان ارتباط برقرار کند، واژگان بشنود، مفهوم جملهها را درک کند و از زبان لذت ببرد. اگر آموزش خواندن خیلی زود و بدون آمادگی زبانی آغاز شود، ممکن است کودک به جای تمرکز بر معنا، درگیر حفظ کردن حروف و کلمات شود و انگیزه خود را از دست بدهد.
به همین دلیل، در بسیاری از برنامههای آموزشی استاندارد، ابتدا بر شنیدن و صحبت کردن تأکید میشود و سپس آموزش خواندن بهتدریج و متناسب با آمادگی کودک آغاز میشود.
خیر.
Phonics یکی از مهمترین ابزارهای آموزش خواندن است، اما تنها بخش این فرآیند نیست.
کودک برای اینکه خوانندهای موفق شود، به موارد دیگری نیز نیاز دارد، از جمله:
دایره واژگان مناسب
درک شنیداری قوی
آشنایی با داستانها
تمرین مداوم
کتابهای متناسب با سطح
انگیزه برای مطالعه
وقتی این عوامل در کنار آموزش صحیح Phonics قرار میگیرند، مسیر یادگیری خواندن بسیار هموارتر خواهد شد.
یکی از بهترین کارهایی که والدین میتوانند انجام دهند، ایجاد علاقه به کتاب و داستان است.
حتی اگر کودک هنوز توانایی خواندن نداشته باشد، گوش دادن به داستانهای انگلیسی، دیدن کتابهای تصویری، خواندن مشترک با والدین و تشویق او به حدس زدن تصاویر، پایههای سواد خواندن را تقویت میکند.
در مقابل، اصرار به حفظ کردن املای واژهها یا وادار کردن کودک به خواندن متنهایی که هنوز برای او دشوار هستند، معمولاً نتیجه معکوس خواهد داشت.
در آموزشگاه زبان پایا، باور داریم یادگیری خواندن باید همزمان با رشد طبیعی کودک و بهصورت مرحلهبهمرحله اتفاق بیفتد.
به همین دلیل، در دورههای خردسالان و کودکان، ابتدا تلاش میکنیم پایهای قوی از مهارتهای شنیداری و گفتاری ایجاد شود. سپس آموزش Phonics بهصورت تدریجی، همراه با بازی، داستان، شعر، فعالیتهای چندحسی و تمرینهای هدفمند آغاز میشود تا کودکان بتوانند با اعتمادبهنفس، واژههای جدید را بخوانند و بنویسند.
هدف ما این نیست که کودک تنها چند کلمه را حفظ کند؛ بلکه میخواهیم مهارتی را بیاموزد که بتواند در آینده هزاران واژه جدید را بهصورت مستقل بخواند.
اگر فرزند شما انگلیسی را میفهمد اما هنوز نمیتواند بخواند، جای نگرانی نیست. این موضوع در بسیاری از کودکان بخشی طبیعی از روند یادگیری زبان است.
خواندن، مهارتی است که به مرور زمان و با آموزش مناسب شکل میگیرد. با فراهم کردن فرصتهای کافی برای شنیدن، صحبت کردن، بازی، داستانخوانی و آموزش اصولی Phonics، کودک بهتدریج به مرحلهای میرسد که بتواند با لذت و اعتمادبهنفس، دنیای کتابهای انگلیسی را کشف کند.
زیرا خواندن، تنها شناختن حروف نیست؛ بلکه پلی است میان صداها، معنا و دنیایی از یادگیری.
